Johannes Duns
Scotus
- een scherpzinnig Franciscaans theoloog die leefde en werkte in Oxford, Parijs en Keulen.
- geniet tot op vandaag brede bekendheid en respect binnen de wereld van theologie en filosofie
- geeft ons ook vandaag veel te denken bij allerlei belangrijke levensvragen en geloofsthema's
- heel zijn denken wordt ontplooid binnen een samenhangend theologisch kader
- dit alles getoonzet door consequent geloofsvertrouwen in de goddelijke liefde ( ! )
- zijn werk is ontwikkeld tot op hoog wetenschappelijk niveau
- door zijn scholastieke vaktaal voor hedendaagse lezers niet licht toegankelijk
Familienaam: Duns
Voornaam: Johannes
Afkomst: Schotland (Scotus in het Latijn)
Tijd van leven: Geboren in winter 1265/1266 in Schotland.
Overleden in 1308 en begraven in de Minoritenkirche te Keulen.
Opleiding: Hij wordt al jong door zijn oom in een franciscaans convent geplaatst en volgt later zijn studie in Oxford.
Franciscaans: De franciscaanse beweging groeide als kool en in die stroom van belangstelling ging Duns al jong mee.
Duns
graf in de Franciscaanse Minoritenkirche in Keulen
Theologiegeschiedenis:
In de 13e eeuw komt het denken van Aristoteles sterk op binnen het theologische en wijsgerige denken in Europa. Dit denken houdt o.a. in dat alles 'noodzakelijk' gebeurt.
In het spoor van de klassieke theologie (o.a. Augustinus) ontwikkelt Duns Scotus tegenover het Aristotelisme de begrippen 'vrijheid', 'contingentie' (= niet strikt noodzakelijk),' individualiteit' en 'personaliteit'. In zijn theologie staat Christus centraal als de mensgeworden God, waarbij de nadruk valt op de allesoverstijgende goedheid en liefde van God.
Bij Duns vinden we een sterke nadruk op deze 'alles overstijgende goedheid en liefde van God'.
Tot in de 17e eeuw is het scotisme toonaangevend in de theologie.
"Proefje van waar het om gaat"
De mens is georiënteerd op God. Daarbij staat de menselijke vrijheid allerminst op gespannen voet staat met onze afhankelijkheid van God en het aangewezen zijn op zijn genade en vrijheid. Gods genade en vrijheid zijn juist de waarborg voor onze vrijheid.
God is liefde, liefde richt zich op de ander. Gods liefde verlangt de gloria van de ander. De eerste die daarvoor in aanmerking komt is mensgeworden zoon van God. Voor dat doel is Christus door God de Vader voorbestemd zijn Zoon te zijn. Door Hem kan God op de hoogst mogelijke wijze bemind worden. Deze liefde voor en door Christus vormt de grondgestalte van de (christelijke) liefde. Op deze liefde zijn wij als schepselen naar Gods beeld aangelegd.
Gods menswording (werd mens in Jezus Christus) is zo wezenlijk dat die méér is dan alleen een reactie op de zondeval. De zondeval is voor God een bijkomen motief. Gods eerste en diepste motief is zijn liefde. Hij verlangt de mens (en zijn geschapen menselijke natuur) te brengen tot heerlijkheid. Volgens Duns zou Christus ook mens geworden zijn als Adam niet gezondigd had.
Uit de menswording van Christus blijkt ook Gods waardering van de menselijke natuur en het geschapene. Ook onze lichamelijkheid is geborgen in het bestaan van Christus. En lichamelijke genieting zoals seksualiteit komt tot haar wezenlijke doel binnen de 'liefde'.
De nederigheid van God in Christus is niet alleen om de zonde en de mens te redden, maar hoort wezenlijk bij God. Het is een wezenlijke eigenschap van liefde. God is het (nederig) in elke daad van zijn liefde!
Jezus Christus geeft ons zicht op Gods bedoeling met de schepping en de scheppingsorde. Zelfs als er geen zonde zou hebben bestaan dan nog geeft Christus aan dat ons leven alleen zinvol verstaan, beleefd en genoten kan worden binnen het perspectief van de liefde.
In de Joods-christelijke traditie komen God en mens naar voren als individuele personen met eigen identiteit en een vrije wil. Duns werkt deze visie verder uit: God wordt mens juist om het persoon zijn en de persoonlijke betekenis van mensen aan het licht te brengen.
----------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Oecumenische betekenis:
Belangrijke geschilpunten tussen de Rooms katholieke en protestantse traditie kunnen door verdiept theologisch denken met behulp van Duns overwonnen worden.
Literatuur:
Geloof
geeft te denken. Opstellen over de theologie van Johannes Duns Scotus;
Andreas J. Beck & Henri Veldhuis. Van Gorcum 2005.
Kijk op geloof. Christelijk geloof uitgelegd; Henri
Veldhuis. Boekencentrum. (site
van Henri Veldhuis)
(Dit laatste boek is een praktische uitwerking van het denken van Duns Scotus in de lijn van Augustinus en ethische theologie. In 52 korte hoofdstukken wordt begrijpelijk en kernachtig de inhoud van het christelijk geloof uitgelegd.)
Wat God bewoog mens te worden, gedachten over de incarnatie.
Boekencentrum. (Uitverkocht) (over
dit boek klik
hier)
Informatieve websites: